Op zaterdag 29 en zondag 30 augustus vormen het Gallo-Romeins Museum en de omliggende pleinen opnieuw het decor van het Romeinenfestival. Na een eerste editie die in 2025 meer dan 10.000 bezoekers lokte, bouwt het museum het festival verder uit.
Nieuw dit jaar zijn onder meer de demonstraties textiel verven, de kinderworkshop Romeins brood bakken en de samenwerking met cartoonisten. De populaire gladiatorengevechten krijgen een ruimere plek op de Grote Markt. Daarnaast gaat er extra aandacht naar de functies van het Romeinse leger en wordt ook het thema van de Romeinse schoonheidsidealen belicht. In museumcafé Amusée kunnen bezoekers proeven van eigentijdse Romeinse hapjes, het resultaat van een bijzondere samenwerking met Foodarcheoloog Jeroen Van Vaerenbergh.
Het festival richt zich op een breed publiek. De toegang tot het museum en deelname aan het overgrote deel van de activiteiten zijn gratis.
Jo Feytons, burgemeester stad Tongeren-Borgloon: “Tongeren is de oudste stad van België en draagt haar Romeinse verleden met trots uit. Nergens in Vlaanderen kunnen bezoekers zo veel aspecten van het Romeinse dagelijkse leven op één plaats beleven als op het Romeinenfestival. Het Gallo-Romeins Museum werkt hiervoor samen met de allerbeste specialisten.”
An Christiaens, schepen van Toerisme stad Tongeren-Borgloon: “Tijdens het Romeinenfestival van het Gallo-Romeins Museum kunnen bezoekers zich onderdompelen in het Romeinse verleden. Alle zintuigen worden aangesproken. Dat maakt het educatieve festival belevenisvol en toegankelijk voor een breed en divers publiek.”
Het kloppende hart van het festival is de Romeinse ambachtenmarkt. Het museum is erin geslaagd meer dan 50 gepassioneerde specialisten in living history naar Tongeren te halen. Ze tonen het vakmanschap van meer dan 2000 jaar geleden: smeden, pottenbakken, textiel- en leerbewerking, mandenvlechten, beenbewerking, … Nieuw dit jaar is de demonstratie ‘textiel verven’, verzorgd door experimenteel archeologe Micky Schoelzke (> zie Uitgelicht). Daarnaast wordt extra aandacht besteed aan domeinen zoals lichaams- en schoonheidsverzorging, waarvoor beroep wordt gedaan op de expertise van Dorothee Olthof (> zie Uitgelicht). Bezoekers worden uitgenodigd om in gesprek te gaan met de experts, die hun uitgebreide kennis graag delen.
Een grote publiekstrekker zijn naar verwachting opnieuw de opvoeringen van de gladiatoren (groep Desmumhnach). Die vinden dit jaar plaats in een arena op de Grote Markt. In vergelijking met vorig jaar zorgt het museum voor extra zit- en staanplaatsen, ook voor mensen die minder mobiel zijn. De evocaties worden professioneel ingeleid en geduid. Wie waren de gladiatoren? Welke types waren er en hoe verliepen de gevechten? Waarom waren gladiatorenspelen zo populair? In de demonstratietent naast de arena krijgen geïnteresseerden een inkijk in de werking van een gladiatorenschool.
Dit jaar is er ook meer aandacht voor de rol van het Romeinse leger. Bezoekers kunnen van dichtbij onderdelen van de wapenuitrusting van Romeinse legionairs bekijken, zoals de gladius (zwaard), het pilum (speer) en scutum (schild). Er is volop gelegenheid om de elementen aan te raken. Living-historygroepen van Romeinse legionairs, waaronder de specialisten van ‘Legio XI CPF’ (> zie Uitgelicht), lichten het dagelijkse leven in het leger toe en geven inzicht in de taken van de eenheden. Bezoekers ontdekken zo dat soldaten naast vechten in veldslagen ook bewakingsopdrachten uitvoerden en instonden voor grootschalige infrastructuurwerken.
Vorig jaar werden veel bezoekers ontroerd door de optredens van de Belgische zangeres Eléonor (Elly Aerden). Daarom nodigde het museum haar ook dit jaar uit. Eléonor zingt in het Latijn, de taal van de Romeinen, en laat zich inspireren door onder meer de poëzie van Gaius Valerius Catullus. Samen met haar muzikanten brengt ze een hedendaagse mix van folk, jazz, neoklassiek en fado. De optredens vinden plaats in het museum zelf.
In de kloostergang van het aanpalende Teseum neemt meesterverteller en classicus Paul Groos het publiek opnieuw mee naar de wereld van de Romeinse mythologie: Daedalus en Icarus, Amor en Psyche, Orpheus, Odysseus … Ze komen allemaal aan bod. Ook de geestige en listige dieren uit fabels van de klassieke oudheid passeren de revue. De vertellingen behandelen universele thema’s zoals liefde, jaloezie, moed, verlies en verlangen, en blijven daardoor ook vandaag tot de verbeelding spreken.
Het festival schenkt bijzonder veel aandacht aan families met kinderen. Speciaal voor hen worden twee toffe workshops voorzien. In de ene kunnen ze een unieke gladiatorhelm in elkaar knutselen: een fijn aandenken aan een leerrijke en belevenisvolle dag. In de andere gaan ze aan de slag met deeg om een Romeins broodje te bakken, op smaak gebracht met kaas, tijm en rozemarijn. Voor deze workshop werd er samengewerkt met Jaap Hogendoorn (> zie Uitgelicht). De workshops zijn doorlopend toegankelijk. Deelname kost 3 euro.
Volwassenen kunnen aansluiten bij een boeiende degustatielezing. Foodarcheoloog Jeroen Van Vaerenbergh (> zie Uitgelicht) neemt hen mee in de eetgewoontes van Romeins Tongeren. Hij licht toe welke producten, gerechten en smaken hier 2000 jaar geleden gangbaar waren. Voor deze lezing bedraagt de deelnameprijs 10 euro. Tickets zijn vooraf online verkrijgbaar.
In samenwerking met De Foodarcheoloog ontwikkelde de chef van museumcafé Amusée een eigentijdse ‘Romeinse hapjesplank’. Bezoekers kunnen voor het eerst proeven van de unieke gerechtjes. Ze werden gecreëerd op basis van archeologische en historische inzichten, maar sluiten tegelijkertijd aan bij de hedendaagse smaakbeleving. Het is de bedoeling dat de hapjesplank na het festival een vaste plaats krijgt op de menukaart van het museumcafé.
Drie illustratoren – Kim Duchateau (o.a. bekend van de stripreeksen Aldegonne en Esther Verkest), Bart Proost (o.a. bekend van de reeks Alexander De Grote) en Joris Snaet (huiscartoonist van het Gallo-Romeins Museum) – maken ter plaatse Romeinse portretten in stripstijl. Bezoekers kiezen zelf een personage waarin zij worden afgebeeld, zoals een Romeinse politicus, matrona, legionair of ambachtsman. Uiteraard mag de illustratie mee naar huis.
Wie meer wil weten over de Romeinse topstukken van het museum kan terecht bij de Supergidsen. In de Romeinse zaal kunnen bezoekers met hen in dialoog gaan. Aan de hand van replica’s en didactische materialen maken ook zij het verleden op een laagdrempelige manier tastbaar.
Bezoekers kunnen onder meer luisteren naar rondtrekkende muzikanten die de klankwereld van de Romeinse tijd tot leven wekken. Ze ontdekken op het festivalterrein ook een levend standbeeld van keizer Augustus, kunnen zich amuseren met een uitgebreide selectie aan bordspellen (> zie Uitgelicht) of zichzelf in een photobooth laten vastleggen met Romeinse attributen.
UITGELICHT
Het Gallo-Romeins Museum brengt journalisten graag in contact met volgende specialisten.
De archeologe en oprichtster van het Nederlandse educatiebedrijf Prae werkte eerder samen met het Gallo-Romeins Museum voor de tentoonstelling Timeless Beauty en publiceerde het boek Beauty & Fashion: de laatste trends uit het oude Rome. Tijdens het Romeinenfestival toont Dorothee Olthof hoe mensen zich in de Romeinse tijd verzorgden, welke make-up en parfums ze gebruikten en hoe kapsels fungeerden als statussymbool. Zo volgden Romeinse vrouwen vaak de haarmode van de keizerin, waarbij munten als visuele trendindicator dienden. In haar stand ontdekken bezoekers dat schoonheidsidealen, modegevoeligheid en cosmetica ook 2.000 jaar geleden al een opvallend belangrijke rol speelden in het dagelijks leven.
Het Gallo-Romeins Museum, museumcafé Amusée en Foodarcheoloog Jeroen Van Vaerenbergh werkten samen aan een uniek culinair project. Op basis van archeologische voedselresten ontwikkelden ze samen een eigentijdse Romeinse hapjesplank. Ingrediënten die bijna 2.000 jaar geleden op tafel kwamen, vormden het vertrekpunt voor nieuwe smakelijke creaties met lokale producten. Het resultaat kan voor het eerst worden geproefd tijdens het festival.
Daarnaast geeft De Foodarcheoloog in het museum een degustatielezing over de eetgewoontes van de Romeinen. Het Gallo-Romeins Museum werkte al vaker samen met Jeroen Van Vaerenbergh. Hij is een expert die het culinaire verleden van onze voorouders reconstrueert aan de hand van archeologische vondsten zoals etensresten, zaden, botjes en beerputmateriaal.
De Franse experimenteel archeologe Micky Schoelzke geldt als een van Europa’s voornaamste specialisten in historische textielverftechnieken. Ze onderzoekt hoe Romeinen stoffen kleurden met natuurlijke grondstoffen zoals planten, schors en zeeslakken. Een belangrijk deel van haar werk steunt op experimentele archeologie: door de processen zelf zo nauwkeurig mogelijk na te bootsen, krijgt ze inzicht in hoe Romeinse ververs hun ambacht uitvoerden.
Tijdens het Romeinenfestival brengt ze de officina tinctoria – de ververij – opnieuw tot leven. Ze neemt een uitgebreide collectie vezels, kleurstoffen, planten en textielstalen mee en toont het volledige proces van grondstof tot afgewerkt gekleurd textiel.
Haar demonstraties maken duidelijk hoe Romeinse ambachtslieden zonder moderne meetinstrumenten werkten en vertrouwden op ervaring, geur en kleur.
De drijvende kracht achter Springlevend Verleden specialiseert zich in interactieve erfgoedbeleving.
Tijdens het Romeinenfestival begeleidt Jaap Hogendoorn de workshop waarin kinderen zelf een Romeins broodje bakken met ingrediënten zoals kaas, tijm en rozemarijn. Daarnaast brengt hij een breed gamma aan Romeinse gezelschapsspelen mee, waaronder ludus latrunculorum (strategisch spel) en tabula (voorloper van backgammon). Hogendoorn reconstrueert dagelijkse activiteiten uit het verleden en laat bezoekers ervaren hoe spel en ontspanning er 2.000 jaar geleden uitzagen.
Legio XI CPF is een toonaangevende living‑historygroep gespecialiseerd in het Romeinse leger. Onder leiding van Jef Pinceel brengt de groep het dagelijkse leven van een legionair opnieuw tot leven, gebaseerd op archeologische vondsten, historische bronnen en experimentele archeologie.
Tijdens het Romeinenfestival demonstreert Legio XI CPF hoe soldaten hun uitrusting droegen, welke wapens en beschermingsmiddelen ze gebruikten en hoe hun training en kamporganisatie eruitzagen. Bezoekers ontdekken hoe zwaar een volledige uitrusting woog en welke vaardigheden een legionair moest beheersen. Dankzij hun nauwgezette reconstructies en heldere uitleg maakt Legio XI CPF de militaire wereld van 2.000 jaar geleden bijzonder tastbaar.
Praktisch
Zaterdag 29 en zondag 30 augustus, telkens van 10.00 tot 18.00 uur.
Alle activiteiten en de toegang tot het Gallo-Romeins Museum zijn gratis, met uitzondering van de workshops voor kinderen en de degustatielezing van De Foodarcheoloog.
Bezoekers kunnen op het terrein vrijblijvend een steunbandje aankopen.
Het volledige programma, het urenschema en alle praktische informatie (bereikbaarheid, picknickzone, toegankelijkheid, …) zijn beschikbaar op de website van het museum.